Met tekst geschreven in het Engels hebben we een leespatroon, van links naar rechts, van boven naar beneden, maar bij kaarten hebben we een ander soort leespatroon. De kaart wordt in één keer aan de kaartlezer gepresenteerd – maar het is aan ons, de cartograaf, om de belangrijkste informatie op een plek te zetten waar deze als eerste wordt gezien.
Aangezien cartografie een mix is van kunst en wetenschap, beschouw ik kaarten als een kunstwerk. We kunnen enkele aanwijzingen uit de kunstwereld gebruiken wanneer we nadenken over hoe onze kaart wordt gelezen.
De regels verschillen voor een schilderij versus een foto; ik beschouw kaarten als meer vergelijkbaar met een schilderij, dus gebruik ik de regels die gelden voor schilderijen.
Oogbeweging
Wanneer we naar een kunstwerk kijken, worden onze ogen meestal eerst naar twee plaatsen getrokken - ofwel de linkerbovenhoek of de rechterbovenhoek van het kader – als je naar schilderijen kijkt, zien we een patroon van hoe kunstenaars een gedurfde kleurvlek of een afwezigheid van kleur gebruiken om het oog naar het schilderij te trekken. De volgende keer dat je in een kunstgalerie bent, moedig ik je aan te zien welke schilderijen je aandacht trekken en waarom ze dat doen!
Kijkend naar Vincent van Gogh's Sterrennacht zien we een fantastisch voorbeeld van hoe de maan ons oog naar de rechterbovenhoek van het schilderij trekt...
Ons oog reist dan vanaf het interessepunt met de klok mee rond het schilderij. We zien in Van Goghs schilderij dat we van de maan naar beneden bewegen, over het dorp heen, ons oog volgt omhoog naar de torenspits, en dan brengen de wervelingen ons terug naar de maan. We doen dit hele proces onbewust in een fractie van een seconde.
Aangezien we het over cartografie hebben, laten we eens kijken hoe dit concept wordt toegepast op een kaart!
Kevin Sheehan van Manuscript Maps was zo vriendelijk mij zijn handgetekende kaart van de Gin Distilleries & Brands of Great Britain and Ireland als voorbeeld te laten gebruiken...
Kijkend naar de kaart wordt ons oog getrokken naar Schotland en de insetten rechtsboven. Natuurlijk reist ons oog langs de kustlijn van het VK totdat we bij de uitgebreide windroos komen. Samen met de windroos en de inset van Londen creëert dit een focuspunt op de kaart. Ons oog wordt vervolgens omhoog getrokken langs de kust van Ierland en dan over het tekstvak met de geschiedenis van Gin, wat ons weer terugbrengt naar waar we begonnen.
Laten we het hebben over nog een artistieke compositietechniek die we kunnen gebruiken....
Regel van derden
De regel van derden is een theorie, gebaseerd op de Gulden Snede, die inhoudt dat er verticale en horizontale lijnen worden getrokken die de compositie in derden splitsen...
Dit idee werkt door de compositie in balans te brengen, zodat er geen rechte lijnen binnen onze compositie zijn die samenvallen met de derde lijn (in rood). Als een lijn samenvalt, zoals de rand van een vak of een noordpijl, kan dit de compositie van de kaart verstoren. Als jouw kaart "er niet goed uitziet", probeer dan deze derde lijnen erop te tekenen en kijk of er elementen zijn die uitlijnen met die derde lijnen.
We kunnen zien dat Kevin's kaart geen elementen heeft die uitgelijnd zijn met die derde lijnen...
Ik vroeg aan Kevin of hij bewust gebruikmaakt van de regel van derden in zijn compositie. Hij zei: "niet bewust", maar omdat hij kunst heeft gestudeerd is hij "bekend met het concept." Zijn ontwerpinstincten zorgen ervoor dat geen enkele rand van insetten of logovakken samenvalt met enige derde lijn. Ik heb deze techniek toegepast op al Kevins handgetekende kaarten en ze slagen allemaal voor deze test. Zodra je oefent met werken volgens de regel van derden, zou het ook natuurlijk voor jou moeten worden!
Nog een tip... Wanneer deze derde lijnen elkaar kruisen, ontstaat er ook een kruispunt. Als regel wil je niet dat kaartelementen gecentreerd zijn op deze kruispunten. Als een kaartelement gecentreerd is op deze kruispunten kan het te veel aandacht trekken en de compositie uit balans brengen.
Opnieuw kunnen we bij Kevin's kaart zien dat de tekstvakken en insetten niet precies gecentreerd zijn op deze kruispunten. Elementen dichtbij, maar niet gecentreerd op deze kruispunten uitlijnen zal visuele interesse creëren.
Probeer deze technieken eens uit en kijk of ze helpen om je kaarten visueel beter in balans te brengen!
Veel plezier met kaarten maken!
Stephanie
----
Dank aan Kevin Sheehan van Manuscript Maps!
Als je meer wilt leren over oogbeweging:
Frontiers | Eye Movement Correlates of Expertise in Visual Arts | Human Neuroscience
